Từ ngày 30/6, Chrome sẽ chính thức vô hiệu hóa các tiện ích mở rộng sử dụng Manifest V2, đồng nghĩa với việc uBlock Origin và nhiều công cụ chặn quảng cáo phổ biến khác sẽ ngừng hoạt động.
Google đang bước vào giai đoạn cuối cùng của quá trình loại bỏ hoàn toàn Manifest V2 (MV2) – nền tảng từng được sử dụng rộng rãi để phát triển tiện ích mở rộng trên trình duyệt Chrome.
Theo lộ trình mới nhất, phiên bản Chrome 150 dự kiến phát hành ổn định vào ngày 30/6 sẽ xóa bỏ cờ tùy chọn ExtensionManifestV2Disabled, cơ chế cuối cùng cho phép người dùng cá nhân và doanh nghiệp tiếp tục sử dụng các tiện ích MV2 sau khi Google bắt đầu quá trình chuyển đổi.
Đến Chrome 151, dự kiến ra mắt khoảng bốn tuần sau đó, toàn bộ các cài đặt và cờ liên quan đến MV2 sẽ bị loại bỏ hoàn toàn.
Điều đó đồng nghĩa sẽ không còn bất kỳ giải pháp tạm thời, chính sách quản trị doanh nghiệp hay thiết lập ẩn nào có thể khôi phục khả năng hoạt động của các tiện ích MV2.
uBlock Origin sẽ không còn hoạt động trên Chrome
Đây là thông tin khiến cộng đồng người dùng quan tâm đến quyền riêng tư đặc biệt lo ngại.
uBlock Origin – tiện ích chặn quảng cáo phổ biến với hơn 40 triệu người dùng – phụ thuộc vào khả năng lọc động theo thời gian thực để ngăn quảng cáo, trình theo dõi và nội dung độc hại.
Tuy nhiên, cơ chế này không còn được hỗ trợ trong Manifest V3 (MV3).
Google lần đầu công bố kế hoạch chuyển đổi sang MV3 từ năm 2019 với lý do cải thiện bảo mật, quyền riêng tư và hiệu suất.
Thay đổi cốt lõi nằm ở việc loại bỏ API webRequest – công cụ cho phép tiện ích can thiệp trực tiếp vào lưu lượng mạng theo thời gian thực – và thay thế bằng declarativeNetRequest.
Khác với webRequest, API mới buộc tiện ích phải khai báo trước các quy tắc lọc cố định thay vì tự động phân tích và xử lý dữ liệu khi người dùng truy cập trang web.
Nhà phát triển uBlock Origin, ông Raymond Hill, nhiều lần khẳng định phiên bản MV3 không thể tái tạo đầy đủ các tính năng của tiện ích gốc.
Dù uBlock Origin Lite đã xuất hiện trên Chrome, phiên bản này chỉ hỗ trợ số lượng bộ lọc hạn chế và thiếu nhiều tính năng quan trọng như lọc giao diện (cosmetic filtering) – yếu tố giúp uBlock Origin chặn hiệu quả các kỹ thuật quảng cáo hiện đại.
Lý do bảo mật của Google có thực sự thuyết phục?
Theo Google, API webRequest trao cho tiện ích mở rộng quyền truy cập quá sâu vào dữ liệu người dùng.
Một tiện ích bị xâm nhập hoặc có mục đích xấu hoàn toàn có thể âm thầm theo dõi lưu lượng truy cập, đánh cắp mật khẩu, chuyển hướng người dùng hoặc chèn mã độc vào bất kỳ trang web nào.
Lo ngại này không phải không có cơ sở.
Mới đây, tiện ích "Save Image As Type" trên Chrome Web Store với hàng trăm nghìn lượt cài đặt đã bị một nhóm tin tặc có tên Karma chiếm quyền kiểm soát.
Sau khi tiếp quản, nhóm này âm thầm chỉnh sửa mã nguồn để đánh cắp hoa hồng tiếp thị liên kết từ các giao dịch thương mại điện tử. Vụ việc kéo dài nhiều tháng trước khi bị phát hiện.
Google cho biết declarativeNetRequest được thiết kế nhằm ngăn chặn những rủi ro tương tự bằng cách chỉ cho phép tiện ích sử dụng các bộ quy tắc được duyệt sẵn thay vì tiếp cận trực tiếp với toàn bộ lưu lượng mạng.
Đổi lại, khả năng thích ứng với các mối đe dọa mới sẽ bị hạn chế đáng kể.
Các tiện ích chặn quảng cáo sẽ không thể phản ứng tức thời trước những tên miền theo dõi mới hoặc các kỹ thuật quảng cáo liên tục thay đổi nếu chưa được cập nhật thông qua quy trình xét duyệt của Chrome Web Store.
Cuộc tranh cãi chưa có hồi kết
Không ít chuyên gia cho rằng rất khó tách biệt lập luận về bảo mật với lợi ích kinh doanh của Google.
Năm 2025, gã khổng lồ công nghệ này được ước tính thu về khoảng 239,5 tỷ USD doanh thu quảng cáo.
Trong khi đó, các trình chặn quảng cáo lại trực tiếp làm giảm số lượng quảng cáo mà người dùng nhìn thấy.
Manifest V3 không cấm hoàn toàn việc chặn quảng cáo, nhưng việc giới hạn số lượng quy tắc lọc và loại bỏ cơ chế lọc động đã khiến những công cụ như uBlock Origin mất đi lợi thế lớn nhất.
Điều đáng chú ý là Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Mỹ (CISA) từng khuyến nghị người dùng sử dụng phần mềm chặn quảng cáo như một lớp phòng vệ trước hình thức phát tán mã độc thông qua quảng cáo trực tuyến.
Theo hướng dẫn được công bố năm 2024, trình chặn quảng cáo giúp giảm nguy cơ tải xuống mã độc tự động và hạn chế các vụ chuyển hướng độc hại.
Trong bối cảnh Chrome đang chiếm khoảng 65% thị phần trình duyệt máy tính toàn cầu, việc suy giảm hiệu quả của các công cụ chặn quảng cáo có thể ảnh hưởng đến hàng tỷ người dùng Internet.
Người dùng còn lựa chọn nào?
Đối với hàng chục triệu người đang sử dụng uBlock Origin trên Chrome, các phương án thay thế hiện không nhiều.
Người dùng có thể chuyển sang sử dụng Mozilla Firefox – nền tảng vẫn hỗ trợ đầy đủ Manifest V2 và API webRequest.
Một lựa chọn khác là Brave, trình duyệt phát triển dựa trên Chromium nhưng tích hợp sẵn công cụ chặn quảng cáo riêng, không phụ thuộc vào hệ thống tiện ích mở rộng của Chrome.
Trong trường hợp tiếp tục gắn bó với Chrome, người dùng có thể cài đặt uBlock Origin Lite, chấp nhận việc một số tính năng sẽ bị cắt giảm đáng kể.
Nếu không thực hiện bất kỳ thay đổi nào, Chrome 150 sẽ tự động vô hiệu hóa uBlock Origin và hiển thị thông báo rằng tiện ích này không còn được hỗ trợ.
Google cho rằng quá trình chuyển đổi sang Manifest V3 là bước hiện đại hóa cần thiết đối với hệ sinh thái phục vụ hàng tỷ người dùng trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn chưa có lời giải đáp: liệu một công ty kiếm hàng trăm tỷ USD từ quảng cáo có nên là bên quyết định giới hạn khả năng chặn quảng cáo của người dùng hay không?
