Smartphone đang bước vào giai đoạn khó khăn nhất trong hơn một thập kỷ: Giá tăng, người dùng thắt chặt chi tiêu và cuộc chơi chỉ còn dành cho những hãng đủ sức tồn tại
Sự xuất hiện của Huawei nova 16 với mức giá cao hơn thế hệ trước không chỉ là câu chuyện của một sản phẩm mới. Đằng sau đó là những biến động sâu rộng đang diễn ra trong ngành smartphone toàn cầu, từ khủng hoảng nguồn cung linh kiện, áp lực chi phí sản xuất cho đến sự thay đổi trong thói quen mua sắm của người dùng.
Khi smartphone không còn tăng trưởng như trước
Trong nhiều năm, smartphone từng là một trong những ngành công nghệ phát triển nhanh nhất thế giới.
Mỗi năm, hàng trăm triệu thiết bị mới được bán ra, các hãng liên tục chạy đua cấu hình, camera và thiết kế để thu hút khách hàng. Người dùng cũng sẵn sàng thay điện thoại sau mỗi một hoặc hai năm nhằm trải nghiệm công nghệ mới nhất.
Tuy nhiên, bức tranh hiện nay đã thay đổi đáng kể.
Theo nhiều tổ chức nghiên cứu thị trường quốc tế, doanh số smartphone toàn cầu trong năm 2026 được dự báo tiếp tục giảm mạnh, xuống mức thấp nhất kể từ năm 2013.
Đây không còn là sự suy giảm ngắn hạn như giai đoạn dịch bệnh, mà được xem là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bước vào một chu kỳ mới với nhiều thay đổi mang tính cấu trúc.
AI đang hút nguồn lực khỏi ngành smartphone
Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến các hãng điện thoại gặp khó khăn đến từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo.
Trong hai năm qua, nhu cầu đối với các trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh trên toàn cầu. Các nhà sản xuất chip và bộ nhớ liên tục mở rộng sản xuất để phục vụ lĩnh vực này.
Hệ quả là nhiều nguồn lực vốn dành cho smartphone đang được chuyển sang các sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn.
Đặc biệt, các loại bộ nhớ được sử dụng trong điện thoại như LPDDR4 và LPDDR5 đang chịu áp lực lớn về nguồn cung.
Nhiều chuyên gia nhận định đây là một trong những đợt biến động nghiêm trọng nhất của chuỗi cung ứng smartphone trong nhiều năm trở lại đây.
Khác với giai đoạn thị trường suy giảm do nhu cầu yếu, lần này vấn đề xuất phát từ phía nguồn cung. Điều đó khiến các hãng khó có thể giải quyết chỉ bằng những biện pháp quen thuộc như giảm giá hay điều chỉnh chiến lược bán hàng.
Giá điện thoại tăng không còn là chuyện cá biệt
Nếu vài năm trước, mỗi thế hệ smartphone mới thường giữ nguyên mức giá hoặc chỉ tăng nhẹ, thì hiện nay xu hướng đã khác.
Huawei nova 16 là một ví dụ điển hình.
So với thế hệ trước, dòng sản phẩm này tăng từ 300 đến 500 NDT tùy phiên bản. Tuy nhiên, Huawei không phải trường hợp duy nhất.
Trong thời gian gần đây, hàng loạt mẫu điện thoại mới từ Honor, OPPO, vivo và nhiều thương hiệu khác cũng xuất hiện với mức giá cao hơn hoặc cấu hình ít nâng cấp hơn so với kỳ vọng.
Các hãng đang đứng trước một bài toán khó.
Nếu giữ nguyên giá bán, lợi nhuận sẽ bị bào mòn bởi chi phí linh kiện ngày càng đắt đỏ.
Nếu tăng giá, nguy cơ mất khách hàng lại hiện hữu.
Nếu cắt giảm cấu hình, sản phẩm có thể mất sức cạnh tranh.
Không có lựa chọn nào thực sự dễ dàng.
Người dùng đang thay đổi cách mua điện thoại
Bên cạnh áp lực từ chi phí sản xuất, các hãng smartphone còn phải đối mặt với một thực tế khác: người dùng ngày càng chi tiêu thận trọng hơn.
Khác với giai đoạn bùng nổ trước đây, nhiều người hiện không còn xem việc đổi điện thoại hàng năm là điều cần thiết.
Một chiếc smartphone hiện đại có thể đáp ứng tốt nhu cầu trong ba, bốn năm hoặc lâu hơn.
Nhờ sự cải thiện về hiệu năng, pin, camera và phần mềm, khoảng cách giữa các thế hệ sản phẩm ngày càng thu hẹp.
Điều đó khiến nhiều người quyết định tiếp tục sử dụng thiết bị cũ thay vì nâng cấp ngay khi có mẫu máy mới xuất hiện.
Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, người dùng cũng dành nhiều thời gian hơn để so sánh giá bán, đánh giá hiệu năng và cân nhắc giá trị thực tế trước khi xuống tiền.
Phân khúc tầm trung trở thành chiến trường khốc liệt nhất
Nếu phân khúc cao cấp vẫn có nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả cho những công nghệ mới nhất, thì khu vực tầm trung lại là nơi cạnh tranh gay gắt nhất.
Đây là phân khúc tập trung số lượng khách hàng lớn nhất thị trường.
Hầu hết người dùng đều muốn tìm kiếm một chiếc điện thoại có hiệu năng tốt, pin lớn, camera đủ dùng và mức giá hợp lý.
Chính vì vậy, Huawei, Honor, OPPO, vivo hay Xiaomi đều đang dồn nguồn lực cho nhóm sản phẩm này.
Tuy nhiên, khi chi phí linh kiện liên tục tăng, việc giữ được mức giá hấp dẫn ngày càng trở nên khó khăn.
Các hãng buộc phải tính toán kỹ hơn trong từng quyết định, từ lựa chọn vi xử lý, dung lượng bộ nhớ cho đến chiến lược định giá.
Không phải thương hiệu nào cũng có thể trụ lại
Nhiều chuyên gia cho rằng ngành smartphone đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ.
Trong tương lai, số lượng thương hiệu có thể giảm xuống khi các hãng nhỏ gặp khó khăn trong việc duy trì lợi nhuận.
Lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng tốt, sở hữu hệ sinh thái sản phẩm rộng và có đủ nguồn lực để đầu tư dài hạn.
Điều này cũng giải thích vì sao các hãng công nghệ lớn ngày càng tập trung xây dựng hệ sinh thái thay vì chỉ bán điện thoại đơn lẻ.
Người dùng không còn được giữ chân bởi một chiếc smartphone, mà bởi cả hệ sinh thái gồm đồng hồ thông minh, tai nghe, máy tính bảng, nhà thông minh và các dịch vụ số đi kèm.
Thị trường máy cũ và máy tân trang có thể hưởng lợi
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự phát triển của thị trường smartphone đã qua sử dụng.
Khi giá điện thoại mới tăng lên, nhiều người bắt đầu cân nhắc các thiết bị cũ hoặc máy tân trang để tiết kiệm chi phí.
Các chuyên gia dự báo đây sẽ là một trong những phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong vài năm tới.
Không ít người dùng hiện sẵn sàng mua một mẫu flagship đời cũ thay vì một chiếc smartphone tầm trung mới ra mắt.
Xu hướng này được dự đoán sẽ còn tiếp tục khi khoảng cách hiệu năng giữa các thế hệ điện thoại ngày càng thu hẹp.
Cuộc chơi mới của ngành smartphone
Theo đánh giá của giới phân tích, giai đoạn từ nay đến cuối thập kỷ sẽ là thời điểm ngành smartphone định hình lại cách phát triển.
Thay vì chạy đua số lượng bán ra như trước, các hãng sẽ phải tập trung nhiều hơn vào hiệu quả kinh doanh, khả năng kiểm soát chi phí và xây dựng hệ sinh thái riêng.
Trong tương lai, những thương hiệu có nền tảng công nghệ mạnh, chuỗi cung ứng ổn định và khả năng thích ứng tốt với các biến động của thị trường sẽ có nhiều cơ hội bứt phá hơn.
Ngược lại, những doanh nghiệp chỉ dựa vào cuộc chiến giá rẻ có thể gặp nhiều khó khăn khi biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp.
Sự ra mắt của Huawei nova 16 vì thế không chỉ đơn thuần là một sản phẩm mới trên thị trường. Nó còn phản ánh những thay đổi đang diễn ra trong toàn bộ ngành công nghiệp smartphone – nơi mà giá bán, chi phí sản xuất, nguồn cung linh kiện và sức mua của người tiêu dùng đang tạo nên một cuộc tái cấu trúc sâu rộng hơn bất kỳ giai đoạn nào trong hơn một thập kỷ qua.
