 |
| Thị trường tài chính toàn cầu rung lắc mạnh khi cổ phiếu công nghệ, trái phiếu, vàng và tiền số đồng loạt lao dốc trong bối cảnh lo ngại Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất. Ảnh minh họa. |
Sau cú bán tháo dữ dội cuối tuần trước, các thị trường tài chính thế giới bước sang tuần mới trong tâm trạng đầy bất an. Cổ phiếu, trái phiếu, vàng và cả Bitcoin đồng loạt lao dốc, làm dấy lên lo ngại rằng một giai đoạn biến động mạnh có thể vẫn còn ở phía trước.
Theo giới quan sát, làn sóng giảm sâu lần này bắt đầu sau báo cáo tài chính của Broadcom và bị đẩy lên cao trào khi Mỹ công bố số liệu việc làm phi nông nghiệp vượt xa kỳ vọng vào cuối tuần trước.
Thay vì được xem là tín hiệu tích cực cho nền kinh tế, dữ liệu việc làm mạnh bất ngờ lại khiến nhà đầu tư lo ngại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phải duy trì lập trường cứng rắn với lạm phát lâu hơn dự kiến. Hệ quả là chỉ số Nasdaq lao dốc 4,2% chỉ trong một phiên giao dịch.
Thị trường trái phiếu cũng chịu áp lực lớn khi lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng vọt lên mức cao nhất kể từ đầu năm 2026.
Sáng đầu tuần tại châu Á, làn sóng bán tháo tiếp tục lan rộng. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc có thời điểm mất hơn 8%, kích hoạt cơ chế ngắt mạch giao dịch. Giá vàng giao ngay cũng rơi xuống dưới mốc 4.300 USD/ounce, tiến sát vùng đáy thấp nhất từ đầu năm.
Những diễn biến này khiến nhiều tổ chức tài chính Phố Wall phát đi cảnh báo rằng thị trường có thể còn đối mặt với nhiều cú sốc mới trong thời gian tới.
Dalio cảnh báo: Dấu hiệu của một bong bóng đang hình thành
Tỷ phú đầu tư Ray Dalio cho rằng cú lao dốc hôm thứ Sáu là một tín hiệu đáng chú ý, phản ánh mức độ hưng phấn quá mức của nhà đầu tư đối với trí tuệ nhân tạo (AI) và các cổ phiếu liên quan.
Theo ông, khi định giá cổ phiếu ngày càng bị đẩy lên cao trong khi lợi suất trái phiếu tăng mạnh, trái phiếu bắt đầu trở nên hấp dẫn hơn cổ phiếu. Điều này khiến cấu trúc thị trường trở nên mong manh.
"Tiền bạc và nguồn lực kinh tế đang dồn vào một lĩnh vực mới nổi có mức độ biến động và rủi ro rất lớn, trong khi lại thu hút lượng lớn nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm. Đó là đặc điểm rất điển hình của một bong bóng tài sản", Dalio nhận định.
Trong những ngày tới, giới đầu tư sẽ tiếp tục phải đối mặt với hàng loạt phép thử quan trọng.
Đáng chú ý nhất là báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ dự kiến công bố vào giữa tuần. Sau khi xung đột tại Iran khiến giá năng lượng leo thang, dữ liệu này được xem là chìa khóa định hình đường đi lãi suất của Fed trong thời gian tới.
Ngoài ra, thị trường cũng đang hướng sự chú ý tới kế hoạch IPO quy mô kỷ lục của công ty hàng không vũ trụ SpaceX, một thương vụ được cho là sẽ hút lượng lớn dòng tiền khỏi thị trường.
Tâm chấn nằm ở nhóm cổ phiếu bán dẫn
Nếu phải chỉ ra khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong đợt điều chỉnh lần này, đó chắc chắn là ngành bán dẫn.
Theo số liệu từ thị trường Mỹ, chỉ số Philadelphia Semiconductor Index (SOX) đã chứng kiến một phiên bán tháo trên diện rộng, khiến vốn hóa toàn ngành bốc hơi hơn 1.000 tỷ USD chỉ trong một ngày. Điều đáng nói là trước đó, chỉ số này vẫn tăng tới 73% kể từ đầu năm.
Ngòi nổ của đợt giảm giá được cho là xuất phát từ báo cáo tài chính của Broadcom. Mặc dù doanh nghiệp này dự báo doanh thu quý hiện tại sẽ tăng vọt lên 16 tỷ USD, công ty lại không nâng triển vọng tăng trưởng dài hạn cho năm tài chính 2027 như kỳ vọng của giới đầu tư.
Trước đó, thị trường đã đặt cược rất lớn vào kịch bản nhu cầu chip phục vụ các trung tâm dữ liệu AI sẽ tiếp tục bùng nổ trong nhiều năm tới.
Kết quả là chỉ trong hai phiên giao dịch, nhóm cổ phiếu chip đồng loạt lao dốc. Tại Hàn Quốc, áp lực bán ở các mã như Samsung Electronics và SK Hynix đã kéo chỉ số KOSPI giảm sâu.
 |
| Nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn trở thành tâm điểm của đợt bán tháo khi nhà đầu tư lo ngại định giá AI đã tăng quá nóng. |
Nhiều nhà đầu tư kỳ cựu cho rằng đợt điều chỉnh này thực chất không quá bất ngờ. Trong suốt thời gian qua, không ít chuyên gia đã liên tục so sánh cơn sốt AI hiện nay với bong bóng Internet cuối thập niên 1990.
Thậm chí, những cái tên dẫn dắt đà tăng hiện nay cũng gợi nhớ đến giai đoạn đó. Cổ phiếu Intel vừa lập đỉnh lịch sử đầu tiên kể từ năm 2000, trong khi Qualcomm đã tăng hơn 67% chỉ trong một quý.
Ông Ben Emons, nhà sáng lập FedWatch Advisors, thậm chí còn đặt biệt danh cho nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ AI là "Parabolic Seven" (Bảy ngôi sao tăng dựng đứng), gồm: AMD, Micron, Intel, Broadcom, Dell, Marvell và Sandisk.
Khi kỳ vọng tăng lãi suất phủ bóng lên mọi loại tài sản
Không chỉ cổ phiếu công nghệ, ngay cả trái phiếu - nơi vốn được xem là tài sản trú ẩn - cũng không thể tránh khỏi áp lực.
Dữ liệu việc làm tích cực cho thấy kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng khá tốt. Tuy nhiên, điều đó đồng thời làm gia tăng quan điểm rằng Fed sẽ tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát thay vì hỗ trợ thị trường lao động.
Nói cách khác, khả năng tăng lãi suất trở lại đang được thị trường định giá ngày càng rõ nét.
Theo dữ liệu từ thị trường hoán đổi lãi suất, giới giao dịch hiện đã gần như chắc chắn Fed sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong năm 2026. Xác suất tăng lãi suất vào tháng 10 từng vọt lên khoảng 60%, còn khả năng tăng vào tháng 12 được đánh giá gần như không thể tránh khỏi.
Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 2 năm - loại tài sản nhạy cảm nhất với chính sách tiền tệ - đã tăng lên 4,16%, mức cao nhất kể từ tháng 2/2025.
Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm hiện vượt 4,5%, cao hơn khoảng 0,5 điểm phần trăm so với trước khi căng thẳng tại Iran bùng phát.
Lợi suất tăng kéo theo chi phí vay vốn tăng. Lãi suất thế chấp nhà ở kỳ hạn 30 năm tại Mỹ hiện đã lên khoảng 6,5%, gây thêm áp lực lên nền kinh tế.
Nhiều nhà đầu tư cho rằng đà giảm mạnh vừa qua còn bị khuếch đại bởi hoạt động giao dịch đòn bẩy của các quỹ đầu cơ. Khi tâm lý thị trường đảo chiều, những giao dịch từng được xem là "không thể thua" lại nhanh chóng trở thành mục tiêu bị bán tháo.
Những đợt IPO khổng lồ có thể hút cạn thanh khoản?
Một nguy cơ khác đang khiến giới đầu tư lo lắng là làn sóng IPO quy mô lớn sắp diễn ra.
Các công ty AI hàng đầu như OpenAI, Anthropic và SpaceX đều được cho là đang chuẩn bị các kế hoạch niêm yết hoặc huy động vốn lớn.
Riêng thương vụ IPO của SpaceX đã thu hút lượng đăng ký mua vượt xa số cổ phần dự kiến chào bán.
Ông Ano Kuhanathan, Giám đốc nghiên cứu doanh nghiệp tại Allianz Trade, nhận định:
"Chúng ta chưa từng chứng kiến một làn sóng phát hành quy mô lớn như vậy trong khoảng thời gian ngắn đến thế. Đây là một cú sốc nguồn cung rất lớn đối với thị trường."
Trong khi đó, Alphabet mới đây cũng gây bất ngờ khi công bố kế hoạch huy động tới 84,75 tỷ USD vốn cổ phần.
Động thái này khiến thị trường bắt đầu đặt câu hỏi liệu các ông lớn công nghệ khác có nối gót bằng cách phát hành thêm cổ phiếu hay không. Nếu điều đó xảy ra, lượng cung cổ phiếu mới sẽ tăng mạnh và làm pha loãng lợi ích của cổ đông hiện hữu.
Các chuyên gia cảnh báo rằng thị trường đang phải chuẩn bị hấp thụ một lượng cổ phiếu mới khổng lồ trong khi thanh khoản không phải là vô hạn.
Theo thống kê của các chiến lược gia tại Goldman Sachs, các thương vụ IPO lớn thường chỉ đưa ra thị trường dưới 10% lượng cổ phần trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên sau khoảng một năm, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng trung bình có thể tăng lên gần 46% khi thời hạn hạn chế giao dịch kết thúc.
Điều đó đồng nghĩa từ năm 2027 trở đi, thị trường có thể phải hấp thụ thêm khoảng 1.000 tỷ USD cổ phiếu mới, chưa tính các đợt huy động vốn tiếp theo của doanh nghiệp.
Đó cũng là lý do khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại rằng cú giảm mạnh vừa qua có thể chưa phải hồi kết. Trong bối cảnh định giá cổ phiếu AI đã ở mức rất cao, lãi suất có nguy cơ tiếp tục tăng và nguồn cung cổ phiếu mới ngày càng lớn, thị trường toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn bao giờ hết.
