Gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện thông tin cho rằng dưa chuột là loại thực phẩm có thể khiến người bị cao huyết áp sống thọ kém hơn nếu ăn quá nhiều. Điều này khiến không ít người bất ngờ, bởi từ lâu dưa chuột vẫn được xem là món ăn thanh mát, ít calo và thường xuất hiện trong thực đơn của những người muốn kiểm soát huyết áp.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, y học hiện nay không xếp dưa chuột vào nhóm thực phẩm cần kiêng đối với người mắc tăng huyết áp. Điều đáng bàn không nằm ở bản thân quả dưa chuột, mà ở cách chế biến, thói quen ăn uống và sự cân bằng dinh dưỡng trong tổng thể khẩu phần hàng ngày.
Dưa chuột không phải thực phẩm làm tăng huyết áp
Dưa chuột có thành phần dinh dưỡng khá đơn giản. Trong 100g dưa chuột chỉ chứa chưa tới 20 kcal, hàm lượng nước chiếm hơn 95%, lượng chất béo và protein rất thấp.
Ngoài ra, loại quả này còn cung cấp một lượng kali nhất định cùng một số vitamin cần thiết cho cơ thể. Kali được biết đến là khoáng chất có khả năng hỗ trợ trung hòa tác động của natri - yếu tố có liên quan mật thiết đến tình trạng tăng huyết áp. Vì vậy, xét về mặt dinh dưỡng, dưa chuột không phải là thực phẩm gây tăng huyết áp.
Vấn đề nằm ở cách ăn
Nhiều người bị cao huyết áp rất thích các món dưa chuột trộn, dưa chuột đập dập hoặc dưa chuột muối. Để món ăn đậm đà hơn, không ít người cho thêm nhiều muối, nước tương, dầu ớt hoặc các loại gia vị mặn khác.
Chính lượng natri từ các loại gia vị này mới là yếu tố đáng lo ngại.
Nhiều nghiên cứu cho thấy lượng muối tiêu thụ quá mức có thể khiến huyết áp tăng cao. Khi dưa chuột trở thành "phương tiện" đưa thêm muối vào cơ thể, nguy cơ đối với người tăng huyết áp cũng theo đó gia tăng.
Nói cách khác, thứ cần được nhắc tới không phải là dưa chuột, mà là lượng muối đi kèm trong quá trình chế biến.
Hiểu sai kết quả nghiên cứu có thể dẫn đến kết luận sai
Một số nghiên cứu quan sát từng ghi nhận rằng ở một bộ phận bệnh nhân tăng huyết áp, nhóm ăn nhiều rau củ lại có tiên lượng sức khỏe không tốt như kỳ vọng.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rau củ là nguyên nhân khiến bệnh tiến triển nặng hơn.
Các chuyên gia giải thích đây có thể là hiện tượng "nguyên nhân ngược". Nhiều người chỉ bắt đầu tăng cường ăn rau và chuyển sang chế độ ăn thanh đạm sau khi sức khỏe đã xấu đi hoặc bệnh đã bước vào giai đoạn nghiêm trọng hơn.
Do đó, mối liên hệ thống kê không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả.
Ăn quá phụ thuộc vào dưa chuột cũng không phải lựa chọn tốt
Một đặc điểm ít được chú ý là dưa chuột gần như không cung cấp nhiều protein và chất béo.
Nếu vì mục tiêu giảm cân hoặc kiểm soát huyết áp mà chỉ tập trung ăn dưa chuột, bỏ qua các nguồn đạm chất lượng như cá, thịt nạc, trứng, sữa hoặc các loại đậu, cơ thể có thể rơi vào tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng.
Về lâu dài, điều này ảnh hưởng đến khối lượng cơ bắp, hệ miễn dịch và khả năng phục hồi của cơ thể.
Vấn đề không nằm ở dưa chuột mà ở việc xây dựng một thực đơn quá đơn điệu.
Chỉ ăn dưa chuột không đủ bổ sung kali
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ trên 3.500mg kali mỗi ngày để hỗ trợ sức khỏe tim mạch và kiểm soát huyết áp.
Trong khi đó, 100g dưa chuột chỉ chứa khoảng 140mg kali. Điều này đồng nghĩa với việc rất khó đáp ứng nhu cầu kali nếu chỉ dựa vào loại thực phẩm này.
Để bổ sung kali hiệu quả hơn, người bệnh nên kết hợp đa dạng rau củ và trái cây như chuối, rau bina, các loại đậu, khoai tây hoặc bí đỏ.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm cần lưu ý
Nhiều người cho rằng dưa chuột có tính "hàn", ăn nhiều dễ lạnh bụng. Dưới góc độ y học hiện đại, khái niệm này không có tiêu chuẩn sinh lý rõ ràng.
Tuy nhiên, những người có hệ tiêu hóa yếu hoặc mắc các bệnh đường ruột có thể gặp tình trạng đầy hơi, khó chịu nếu ăn quá nhiều rau sống.
Trong trường hợp này, chế biến dưa chuột bằng cách hấp, luộc hoặc xào nhẹ có thể giúp giảm kích thích đối với đường tiêu hóa.
Đừng bỏ qua vấn đề an toàn thực phẩm
Một yếu tố khác cũng cần được quan tâm là nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trên rau củ quả.
Nếu dưa chuột không được rửa sạch hoặc xử lý đúng cách trước khi ăn, lượng hóa chất còn sót lại có thể ảnh hưởng tới sức khỏe về lâu dài.
Các chuyên gia khuyến cáo nên rửa kỹ dưới vòi nước chảy, ngâm đúng cách hoặc gọt vỏ khi cần thiết để giảm thiểu nguy cơ này.
Điều người cao huyết áp cần quan tâm thực sự là gì?
Nhiều nghiên cứu dịch tễ học cho thấy chế độ ăn giàu rau xanh và trái cây có liên quan đến việc giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch.
Đối với người bị tăng huyết áp, yếu tố quan trọng nhất vẫn là kiểm soát huyết áp ổn định, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và hạn chế muối trong khẩu phần ăn.
Theo khuyến cáo, lượng muối tiêu thụ mỗi ngày nên dưới 5g. Trong khi đó, các món dưa chuột muối, dưa chuột trộn nhiều gia vị hay thức ăn chế biến sẵn thường chứa lượng natri khá cao.
Vì vậy, thay vì lo lắng dưa chuột có làm giảm tuổi thọ hay không, người bệnh nên chú ý tới cách chế biến và sự cân bằng của toàn bộ chế độ ăn.
Dưa chuột vẫn là thực phẩm lành mạnh nếu được sử dụng hợp lý. Điều quyết định sức khỏe lâu dài không phải một loại rau riêng lẻ, mà là tổng thể lối sống và thói quen dinh dưỡng hàng ngày.
