Bạn có tin chuyện khai thiên nhãn, nhìn thấy ma quỷ? Những người này có gì đặc biệt?
Bạn có từng nghe chuyện một người sau khi trải qua cơn bạo bệnh bỗng nhiên có khả năng nhìn thấy những thứ mà người bình thường không thể nhìn thấy? Hay những người tự nhận mình có thiên nhãn, có thể nhìn thấy ma quỷ và các hiện tượng tâm linh?
Xung quanh họ có khá nhiều câu chuyện được truyền tai nhau:
Truyền thuyết 1: Nhiều người được cho là chỉ sau một trận ốm nặng mới bất ngờ khai mở thiên nhãn, từ đó có thể nhìn thấy những thứ vô hình.
Truyền thuyết 2: Họ thường quen biết những người thầy có công phu cao, đồng thời từng tham gia một số hoạt động mang màu sắc tâm linh đặc biệt.
Truyền thuyết 3: Có một điểm khá lạ là phần lớn những người này chỉ kể về việc nhìn thấy ma nam, rất hiếm khi nhắc đến ma nữ hay yêu quái.
Truyền thuyết 4: Phần đông đều tin tưởng và tôn kính Quan Thế Âm Bồ Tát. Một số người còn tin vào sự tồn tại của hồ tiên, xà tiên.
Truyền thuyết 5: Họ không nhất thiết phải yêu cầu người khác tin vào những gì mình kể, nhưng lại không muốn người ngoài tùy tiện bàn tán hay đưa ra những lời nhận xét thiếu căn cứ.
Vậy bạn có tin vào chuyện khai thiên nhãn, nhìn thấy ma quỷ hay không? Bạn nghĩ thế nào về những người tự nhận mình có khả năng đặc biệt này?
Thiên nhãn không nhìn thấy ma quỷ: Lý giải từ trạng thái tập trung của tâm thức
Thiên nhãn vốn không thể nhìn thấy ma quỷ, trừ khi khái niệm thiên nhãn ở đây bao gồm cả khả năng nhìn bằng mắt của quỷ giới.
Tại sao lại như vậy?
Bởi thiên nhãn là trạng thái tư duy tập trung, còn cảnh giới quỷ đạo lại gắn với trạng thái tâm thức mê mờ, u ám. Hai trạng thái này hoàn toàn khác nhau.
Thiên nhãn gắn liền với sự tập trung của tâm thức
Khi đạt đến trạng thái thiên nhãn, tư duy của con người có một mức độ tập trung nhất định, ít nhất cũng đạt đến sự định tâm thuộc Dục giới.
Sự tập trung trong tư duy có thể tạo ra cảm giác sáng rõ.
Có thể hình dung điều này qua những giấc mơ:
Khi giấc mơ có khung cảnh sáng sủa, điều đó cho thấy tâm thức đang ở trạng thái tập trung.
Ngược lại, khi giấc mơ tối tăm, mờ mịt, đó là biểu hiện của trạng thái tâm thức mê mờ, thiếu tỉnh táo.
Thiên nhãn được hình thành trên nền tảng của sự tập trung nên thường có một số đặc điểm sau:
Thứ nhất, khả năng chủ động tương đối cao.
Người có thiên nhãn có thể chủ động hơn trong việc quan sát những cảnh giới mà mình nhìn thấy.
Thứ hai, những gì họ nhìn thấy thường thuộc cảnh giới trời.
Theo cách lý giải này, đối tượng được nhìn thấy chủ yếu là những cảnh giới thuộc thiên đạo, chứ không phải quỷ đạo.
Thứ ba, các cảnh giới xuất hiện không dễ kéo dài thành một chuỗi liên tục.
Điều này cũng liên quan đến đặc điểm đầu tiên: khả năng chủ động của người quan sát tương đối cao. Họ không dễ bị cuốn vào những dòng suy nghĩ nối tiếp nhau, bởi tính liên tục của tư duy khó có thể tự do triển khai.
Thứ tư, thiên nhãn có thể nhìn thấy những sự việc trong tương lai.
Đó có thể là những chuyện xảy ra sau vài ngày, vài tháng, vài năm, thậm chí vài chục năm.
Tùy vào mức độ tu tập và công phu đạt được, khoảng thời gian trong tương lai mà người đó có thể nhìn thấy cũng khác nhau.
Khi mới chứng đắc, họ có thể chỉ nhìn thấy những sự việc xảy ra sau vài giờ. Dần dần, phạm vi này được mở rộng đến vài ngày, rồi vài chục năm, thậm chí hàng trăm, hàng nghìn năm sau.
Đây là những đặc điểm được tác giả dùng để lý giải về thiên nhãn thông.
Không cần phương pháp khai mở thiên nhãn?
Theo quan điểm trong bài viết, chỉ cần đạt đến trạng thái Dục giới định là đã có thể xuất hiện thiên nhãn trên diện rộng, không cần áp dụng bất kỳ phương pháp khai mở thiên nhãn nào.
Khi tiến đến trạng thái Cận hành định (未到地定), sau khi cảm nhận thân thể trở nên trống rỗng, khả năng nhìn sẽ không còn bị giới hạn bởi cơ thể vật lý.
Trong quá trình tu tập, người học cần quán sát tâm để đạt đến giác ngộ ngay từ trạng thái Cận hành định. Vì vậy, trước khi giác ngộ, việc khai mở thiên nhãn được xem là điều tất yếu và không cần quá bận tâm đến nó.
Vì sao rơi vào quỷ giới lại có thể nhìn thấy ma?
Theo cách giải thích của tác giả, ma quỷ là biểu hiện của trạng thái tâm thức mê mờ, thiếu tỉnh táo.
Nếu một người rơi vào cảnh giới quỷ, điều đó có nghĩa là tư duy của họ đã chìm vào trạng thái u ám, mất đi sự sáng rõ.
Vậy phải làm thế nào để thoát khỏi trạng thái này?
Câu trả lời là chuyển tâm thức từ trạng thái mê mờ sang trạng thái tập trung. Ngay khoảnh khắc sự tập trung được hình thành, người đó sẽ thoát ra khỏi cảnh giới ấy.
Có thể tận dụng ngay những gì đang hiện diện xung quanh để thực hành.
Hãy quan sát các sự vật, cảnh vật bên cạnh mình, chú ý đến đặc điểm riêng của từng thứ. Mỗi đặc điểm có thể tương ứng với một cách dẫn dắt tâm thức đi vào những trạng thái định khác nhau.
Đây cũng là những kiến thức cơ bản mà người thường xuyên thực hành thiền định cần nắm vững.
Nếu chưa hiểu rõ cách thực hiện, có thể tham khảo câu chuyện công án được đề cập ở phần tiếp theo.
Thiên nhãn và quỷ nhãn khác nhau thế nào? Những cảnh giới nhìn thấy khi ngồi thiền thực chất là gì?
Đặc điểm của trạng thái định và khả năng tập trung tiềm thức
Định còn có một cách gọi khác là trạng thái tập trung của tiềm thức.
Trong quá trình tu tập, chúng ta thường nhập định bằng cách nào thì khi muốn thoát khỏi trạng thái đó, cũng có thể thực hiện theo cách tương tự.
Quỷ nhãn có những đặc điểm gì?
Khác với thiên nhãn, khả năng nhìn thấy bằng quỷ nhãn gắn liền với trạng thái tâm thức mê mờ. Những gì nhìn thấy thường là hình ảnh của quá khứ.
Điều này cũng tương tự hiện tượng xảy ra khi thôi miên. Dưới sự dẫn dắt của chuyên gia thôi miên, một người có thể nhìn thấy những hình ảnh được cho là ký ức từ tiền kiếp. Tuy nhiên, theo cách lý giải trong bài viết, đó chỉ là những hình ảnh xuất hiện trong trạng thái tâm thức mê mờ, vì vậy không nên quá chấp trước vào chúng.
Những chuyện đã xảy ra trong quá khứ được cho là có thể nhìn thấy rất rõ trong quỷ đạo. Theo quan niệm này, khi con người bước vào cảnh giới ấy, họ sẽ lần lượt nhìn lại những sự việc đã trải qua. Người ở quỷ đạo giống như đang sống trong ký ức, luôn bị bao phủ bởi những hình ảnh của quá khứ.
Vì vậy, chỉ cần đạt được ba điều kiện: tâm đủ tĩnh, trạng thái đủ ổn định và dòng suy nghĩ mê mờ có tính liên tục, thì người ta có thể nhanh chóng nhìn thấy những cảnh giới thuộc về quá khứ.
Những hình ảnh xuất hiện trong trạng thái này thường có một số đặc điểm:
Độ rõ nét thấp: Hình ảnh không đạt đến mức sắc nét, rõ ràng.
Thiếu cảm giác sáng rõ: Khung cảnh thường mờ tối, không có cảm giác tươi sáng.
Khó kiểm soát: Dù vẫn nhận biết được mình đang ở trong trạng thái nào, người quan sát cũng khó chủ động điều khiển những gì đang diễn ra, trừ khi đã trải qua quá trình rèn luyện bài bản.
Nói cách khác, muốn tự do thoát khỏi quỷ đạo, người tu tập cần có sự chuẩn bị, phương pháp đúng đắn và kinh nghiệm nhất định. Nếu không, việc thoát ra sẽ không hề dễ dàng.
Những cảnh giới xuất hiện khi ngồi thiền thực chứng bắt nguồn từ đâu?
Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng việc quan sát thế giới không chỉ diễn ra thông qua đôi mắt.
Hãy thử nghĩ xem, khi nằm mơ, rõ ràng chúng ta đã nhắm mắt, vậy tại sao vẫn có thể nhìn thấy đủ loại hình ảnh, khung cảnh? Hoặc khi nhớ đến một người không ở bên cạnh, chỉ cần nhắm mắt lại, hình ảnh của họ vẫn có thể hiện lên trong tâm trí.
Điều đó cho thấy con người không nhất thiết phải dùng mắt để nhìn. Thông qua tiềm thức, hoạt động của tư duy và sự quán tưởng, chúng ta vẫn có thể hình dung ra rất nhiều hình ảnh.
Nói cách khác, chúng ta có thể dùng tâm để nhìn.
Theo cách phân biệt trong bài viết, khả năng nhìn thấy khi nhập định được gọi là thiên nhãn, còn khả năng nhìn thấy trong trạng thái mê mờ được gọi là quỷ nhãn. Dù là loại nào, những hình ảnh ấy cũng đều được xem là kết quả từ hoạt động của tâm thức và tư duy.
Vì sao có người ngồi thiền nhưng không nhìn thấy bất cứ hình ảnh nào?
Muốn nhìn thấy hình ảnh trong quá trình ngồi thiền thực chứng, trước tiên cần đạt đến trạng thái tư duy hoàn toàn không còn phụ thuộc vào việc sử dụng đôi mắt.
Chừng nào vẫn còn dùng mắt để quan sát, những gì nhìn thấy vẫn chỉ là kết quả của thị giác thông thường. Dù kính viễn vọng hay kính hiển vi có hiện đại đến đâu, chúng cũng không thể giúp con người nhìn thấy thần tiên hay ma quỷ. Bởi những thiết bị này vẫn bị giới hạn bởi cơ quan thị giác và đối tượng quan sát vật lý.
Khi thông qua thực hành, con người thư giãn đến mức hoàn toàn không còn sử dụng cơ quan thị giác, lúc ấy trước mắt có thể bắt đầu xuất hiện những hình ảnh khác nhau.
Những hình ảnh này được cho là hình thành từ chính hoạt động tư duy. Tâm trí đang nghĩ đến điều gì thì có thể xuất hiện hình ảnh tương ứng với điều đó.
Tư duy ở tầng mức nào sẽ tạo ra những hình ảnh thuộc tầng mức tương ứng.
Đây cũng chính là nguyên lý hình thành giấc mơ. Khi ngủ, đôi mắt không còn hoạt động để quan sát thế giới bên ngoài, nhưng tư duy vẫn tiếp tục vận hành. Tiềm thức nghĩ đến điều gì thì giấc mơ có thể xuất hiện những hình ảnh tương ứng với điều đó.
Chỉ có điều, phần lớn giấc mơ không có độ tập trung cao. Sau khi tỉnh dậy, chúng ta thường nhanh chóng quên mất những gì mình vừa mơ thấy.
Trong khi đó, ngồi thiền thực chứng lại khác. Trạng thái này có một mức độ tập trung nhất định, vì vậy những hình ảnh xuất hiện thường dễ được ghi nhớ hơn.
Thôi miên cũng hoạt động theo cách tương tự: người thôi miên sử dụng những lời dẫn dắt để đưa đối phương vào một trạng thái tư duy nhất định.
Tuy nhiên, những hình ảnh xuất hiện trong trạng thái tâm trí tĩnh lặng này vẫn chỉ là những hình ảnh thông thường, chưa thực sự đẹp đẽ hay sắc nét.
Chẳng hạn, cảnh giới quỷ đạo thường được mô tả là mơ hồ, âm u, thiếu ánh sáng và không mang lại cảm giác tươi sáng.
Làm thế nào để nhìn thấy những hình ảnh đẹp đẽ, sắc nét khi ngồi thiền?
Theo tác giả, câu trả lời nằm ở việc nhập định.
Khi nhập định, tư duy đạt đến mức độ tập trung rất cao, thậm chí là trạng thái tập trung sâu sắc chưa từng có trước đó. Chính trạng thái tập trung của tiềm thức này được cho là giúp con người nhìn thấy những hình ảnh rõ nét, đẹp đẽ và để lại ấn tượng sâu đậm.
Chẳng hạn, sau khi nhập định, người ta có thể nhìn thấy thiên nhân bay lượn trên không trung hoặc nhìn thấy rồng.
Ngay cả hình ảnh về nước cũng có thể thay đổi. Cùng là nước, nhưng khi xuất hiện trong trạng thái nhập định, nó có thể hiện lên đẹp đẽ và trong trẻo hơn, giống như quỳnh tương ngọc dịch.
Nói cách khác, những hình ảnh xuất hiện trong tiềm thức được cho là phụ thuộc rất nhiều vào trạng thái tư duy của mỗi người.
Điều quan trọng nhất khi ngồi thiền không phải là nhìn thấy gì
Vậy trong quá trình ngồi thiền thực chứng, điều gì mới thực sự quan trọng?
Theo tác giả, đó không phải là những gì chúng ta nhìn thấy. Những cảnh tượng xuất hiện dù kỳ lạ hay đẹp đẽ đến đâu cũng không phải điều đáng để quá bận tâm.
Điều cốt lõi nằm ở trạng thái tư duy của chính mình. Những cảnh giới và hình ảnh nhìn thấy chỉ là kết quả biểu hiện của trạng thái tâm thức tại thời điểm đó.
Vì vậy, khi ngồi thiền thực chứng, chúng ta không nên để những hiện tượng xuất hiện trước mắt làm mình mê hoặc. Tất cả đều được xem là sự phản ánh hoạt động của tư duy. Hơn nữa, những cảnh giới ấy chỉ mang tính tạm thời, không tồn tại mãi mãi và cuối cùng cũng sẽ biến mất.
Do đó, không cần thiết phải cố tìm hiểu xem mỗi hình ảnh xuất hiện trong lúc thiền mang ý nghĩa hay điềm báo gì.
Ví dụ, nếu nhìn thấy rồng, liệu đó có phải là dấu hiệu tốt lành hay không? Theo quan điểm của tác giả, câu hỏi ấy hoàn toàn không quan trọng.
Điều đáng quan tâm hơn là tâm của chúng ta.
Ngồi thiền thực chứng là quá trình điều chỉnh tư duy và tâm tính. Những cảnh giới, hình ảnh hay thần thông chỉ là kết quả xuất hiện khi tư duy vận hành ở những tầng mức khác nhau.
Việc cần tập trung nghiên cứu là làm thế nào để nhập định, điều chỉnh trạng thái tư duy, trở về Như Lai Tạng để khai ngộ và có thể chủ động vận dụng các trạng thái tư duy khác nhau.
Đó mới là trọng tâm. Không nên chìm đắm trong những cảnh giới xuất hiện rồi để bản thân bị chúng chi phối hoặc đánh lừa.
Trong quá trình thực chứng, hiểu rõ nguyên lý mới là điều quan trọng hàng đầu.
Thần thông không phải là thước đo cao thấp giữa các cảnh giới
Ở trạng thái hiện tại, khi chưa có những năng lực thuộc về tầng cảnh giới cao hơn, chúng ta thường xem những khả năng khác thường là thần thông.
Thế nhưng, người đã đạt đến trạng thái Như Lai Tạng lại có thể nhìn nhận theo một cách hoàn toàn khác.
Chẳng hạn, họ có thể xem khả năng yêu và ghét của con người trong thế gian cũng là một dạng thần thông rất đặc biệt. Bởi ở trạng thái của họ, những cảm xúc ấy không còn dễ dàng khởi lên. Dù muốn trải nghiệm lại những trạng thái tâm lý đó, họ cũng không thể làm được.
Điều này cho thấy không tồn tại sự phân chia cao thấp tuyệt đối giữa Phật và Ma.
Trong mắt chư Phật, Phật và Ma đều bình đẳng, không có sự hơn kém. Bởi tất cả chúng ta đều đang ở trong trạng thái tư duy có tính liên tục, mà tác giả gọi là Ma. Xét đến cùng, đây chỉ là vấn đề về sự vận dụng những trạng thái tư duy khác nhau.
Không có chuyện một người đạt đến trạng thái Như Lai Tạng thì đương nhiên đứng ở vị trí cao hơn người khác.
Người thực sự đạt đến cảnh giới ấy sẽ hiểu rằng đây chỉ là một dạng diệu dụng của tâm thức.
Người khác có được một năng lực nào đó mà mình chưa có cũng giống như sự khác biệt giữa nước và băng. Khi nước chuyển thành băng, nó có thể mang hình dạng rắn chắc mà nước ở trạng thái lỏng không có được.
Vì vậy, không cần khởi lên tâm phân biệt hay cho rằng mình đã đạt được Niết Bàn và có vị trí cao hơn người khác.
Những quan niệm này khá phức tạp. Chỉ khi tự mình chứng nghiệm đến cảnh giới ấy, người ta mới có thể hiểu ra ngay trong khoảnh khắc.
Khai mở thiên nhãn trước khi giác ngộ có phải là điều tất yếu?
Theo tác giả, ngay từ trạng thái Dục giới định, con người đã có thể xuất hiện những dấu hiệu ban đầu của việc khai mở thiên nhãn.
Chỉ cần đạt đến những dấu hiệu tiền khởi này, người tu tập sẽ nhận ra rằng khai mở thiên nhãn thực chất là một trong những khả năng dễ đạt được nhất trong số các loại thần thông.
Tác giả cho rằng trước khi giác ngộ và tiến vào trạng thái Như Lai Tạng, việc khai mở thiên nhãn là điều cần thiết. Ngay cả khi không chủ động tìm kiếm, khả năng này vẫn có thể tự xuất hiện, vì vậy không cần phải lo lắng hay cố gắng theo đuổi nó.
Dấu hiệu khai mở thiên nhãn khi nhập định
Trong trạng thái định, thiên mục có thể bắt đầu được khai mở.
Điểm khác biệt giữa hiện tượng này và những hình ảnh âm cảnh xuất hiện khi rơi vào trạng thái vi tế hôn trầm nằm ở trải nghiệm thị giác.
Ban đầu, trước mắt người tu tập có thể là một màu đen. Sau đó, khung cảnh dần sáng lên, xuất hiện những tia sáng nhấp nháy. Rồi đột nhiên, mọi thứ trở nên vô cùng rõ nét, những cảnh giới đẹp đẽ hiện ra với độ sắc nét vượt xa khả năng quan sát thông thường bằng mắt thường.
Vì sao lúc đầu ánh sáng lại nhấp nháy?
Theo tác giả, đó là do tâm chưa ổn định. Vì vậy, ở giai đoạn này, hiện tượng khai mở thiên mục vẫn chưa được xem là thiên nhãn thực sự mà mới chỉ là những dấu hiệu ban đầu của thiên nhãn.
Điểm khác biệt so với âm cảnh xuất hiện trong trạng thái vi tế hôn trầm là người tu tập có thể nhìn thấy ánh nắng, bầu trời xanh và những cảnh vật sáng rõ, sinh động, giống như thế giới mà chúng ta vẫn quan sát hằng ngày.
Tác giả còn đưa ra một cách thử nghiệm: Sau khi nhìn thấy bầu trời xanh trong lúc ở trong nhà, hãy lập tức ra ngoài và ngẩng đầu nhìn lên trời. Theo mô tả trong bài viết, bầu trời nhìn thấy bằng thiên nhãn trong nhà sẽ hoàn toàn giống với bầu trời quan sát bằng mắt thường ở ngoài trời.
Không chỉ vậy, người có thiên nhãn còn được cho là có thể nhìn thấy rõ những sự việc sẽ xảy ra trong vài giờ, thậm chí vài ngày tiếp theo. Khi thời điểm đó thực sự đến, họ sẽ nhận ra những gì diễn ra hoàn toàn trùng khớp với hình ảnh đã nhìn thấy trước đó, không sai lệch dù chỉ một chi tiết.
Đây cũng là điều mà những hình ảnh xuất hiện trong trạng thái vi tế hôn trầm không thể làm được.
Phân biệt âm cảnh và thiên nhãn để tránh đi sai đường
Nhìn chung, âm cảnh xuất hiện trong trạng thái vi tế hôn trầm và hiện tượng khai mở thiên mục có sự khác biệt rất lớn.
Những đặc điểm được đề cập ở trên chỉ là một số ví dụ để người tu tập có thể dựa vào đó phân biệt, nhận biết liệu bản thân có đang rơi vào trạng thái vi tế hôn trầm hay không.
Nếu nhận thấy mình đang ở trong trạng thái này, cần kịp thời điều chỉnh. Nếu không, theo quan điểm của tác giả, người tu tập có thể dần rơi vào ác đạo.
Bài viết đưa ra những mô tả về hiện tượng khai mở thiên mục chủ yếu nhằm giúp những người đang rơi vào trạng thái vi tế hôn trầm có thêm cơ sở để nhận biết và phân biệt.
Tuy nhiên, có một điều đặc biệt cần ghi nhớ: Đừng quá chấp trước vào thiên nhãn, dù khả năng ấy có mạnh mẽ đến đâu.
Bởi theo tác giả, dù thiên nhãn thông có lợi hại đến mức nào, nếu chưa khai ngộ thì vẫn không thể nhìn thấy cảnh giới của chư Phật, càng không thể giải quyết vấn đề sinh tử.
Điều thực sự giúp con người giải quyết sinh tử chính là giác ngộ.
Vì vậy, hãy luôn ghi nhớ rằng mục tiêu quan trọng nhất của con đường tu tập không phải là theo đuổi những năng lực kỳ lạ hay đắm chìm trong các cảnh giới nhìn thấy được, mà là đạt đến sự giác ngộ. Đó mới là đích đến mà người tu hành cần nỗ lực hướng tới.
Khai mở thiên nhãn: Vì sao mỗi người nhìn thấy một cảnh tượng khác nhau? Thần thông thực chất là gì?
Vì sao những người có thiên nhãn lại nhìn thấy những hình ảnh khác nhau?
Hỏi: Tôi quen biết một vài người tu tập lâu năm, tất cả đều nói rằng mình đã khai mở thiên nhãn. Tuy nhiên, khi cùng quan sát một sự việc, mỗi người lại nhìn thấy một cảnh tượng khác nhau. Nếu kết quả không giống nhau thì làm sao có thể dự đoán chính xác?
Đáp: Hãy lấy một ví dụ đơn giản.
Giả sử ngày kia trời sẽ mưa. Ba người có thể nhìn thấy ba khung cảnh khác nhau: một người thấy mưa trên một con phố ở Thượng Hải, người khác lại thấy mưa trên một con phố tại Bắc Kinh. Tuy nhiên, điểm chung là cả ba đều nhìn thấy trời mưa.
Nếu cùng dự đoán thời tiết tại Thượng Hải, mỗi người có thể nhìn thấy một con phố khác nhau, khung cảnh khác nhau, nhưng kết quả đều là trời mưa. Đó chính là sự khác biệt ở đây.
Ngược lại, nếu cả ba cùng dự đoán thời tiết tại Bắc Kinh, nhưng một người nhìn thấy trời nắng chang chang, người kia lại thấy mưa lớn, thì rõ ràng có vấn đề. Đó không thể được xem là thiên nhãn thực sự.
Bởi thiên nhãn đúng nghĩa phải nhìn thấy mọi thứ một cách rõ ràng, rành mạch.
Vậy khai mở thiên nhãn thực chất là như thế nào?
Hãy hình dung bạn đang đi trên phố vào ban ngày. Bạn nhìn thấy mọi thứ bằng mắt thường ra sao thì thiên nhãn cũng có thể nhìn thấy như vậy, thậm chí còn rõ nét và đẹp đẽ hơn.
Bởi dù cùng nhìn thấy một cảnh vật, nhưng cảm nhận chủ quan khi sử dụng thiên nhãn lại có đôi chút khác biệt.
Thông thường, thiên nhãn của người mới khai mở ở trạng thái Dục giới định được hình thành trên nền tảng sự tĩnh lặng. Mà sự tĩnh lặng vốn mang lại cảm giác dễ chịu, an lành. Vì vậy, khi thiên nhãn xuất hiện, người đó thường có trải nghiệm rất đẹp, cảm thấy cảnh giới mình nhìn thấy vô cùng tươi sáng và tuyệt diệu.
Theo cách lý giải này, khi bạn cảm nhận được sự an lành, tốt đẹp ấy, điều đó cho thấy mình đang ở trạng thái Dục giới định.
Thiên nhãn trong Dục giới định và trong thiền định khác nhau thế nào?
Trong trạng thái thiền định, con người cũng có thể nhìn thấy những cảnh giới vật chất tương tự. Tuy nhiên, cảm nhận lúc này không giống với trạng thái Dục giới định.
Thay vì cảm giác đẹp đẽ, dễ chịu, người nhập thiền định trải nghiệm một mức độ tập trung cực cao và nhìn thấy những cảnh giới vô cùng vi tế. Đây được mô tả là những hiện tượng có khả năng vượt qua giới hạn không gian và thời gian thông thường.
Ở trạng thái Dục giới định, sự thay đổi về không gian chưa thực sự rõ rệt.
Ví dụ, bạn đang nhìn một cái cây ở sườn núi. Một người đạt Dục giới định cũng dùng thiên mục để nhìn cái cây ấy. Tuy nhiên, khoảng cách giữa người quan sát và cái cây về cơ bản không thay đổi nhiều.
Sự thay đổi về thời gian có thể dễ nhận thấy hơn, trong khi sự thay đổi về không gian tương đối hạn chế.
Nhưng trong thiền định, mọi thứ lại khác. Không gian dường như bị thay đổi hoàn toàn. Một vật ở nơi xa vô tận khi được quan sát trong trạng thái này có thể hiện ra gần đến mức khó tin, giống như khi chúng ta nhìn những đường vân trên lòng bàn tay.
Vẫn là cái cây ấy, nhưng khi nhìn bằng thiên nhãn ở trạng thái Dục giới định, bạn sẽ cảm nhận được toàn bộ cảnh vật, thấy cái cây ở một khoảng cách xa và cảm nhận vẻ đẹp tổng thể của nó.
Còn khi nhìn bằng thiên nhãn trong trạng thái thiền định, bạn có thể nhìn thấy từng thớ gỗ, từng đường vân trên lá cây rõ ràng như đang quan sát dấu vân tay của chính mình.
Sự thay đổi về không gian trong trường hợp này được mô tả là vô cùng rõ rệt.
Đó là một trong những điểm khác biệt giữa hai trạng thái. Vấn đề này không quá phức tạp, chỉ cần hiểu sơ qua là đủ.
Nhìn thấy những hình ảnh hỗn loạn có phải là khai mở thiên nhãn?
Hỏi: Tôi có một người họ hàng nói rằng mình sắp đến thời điểm xuất mã, sau đó sẽ có thể khai mở thiên nhãn. Tuy nhiên, những gì người này nhìn thấy lại toàn là những hình ảnh hỗn loạn, kỳ quái. Như vậy có được xem là khai mở thiên nhãn không?
Đáp: Không. Đó không phải là khai mở thiên nhãn.
Những người sắp qua đời hoặc có thể trạng đặc biệt yếu đều có khả năng nhìn thấy những cảnh giới thuộc về âm giới. Nguyên nhân được lý giải là do trạng thái của họ đã tương ứng với những cảnh giới này. Đây là điều cần đặc biệt lưu ý.
Những cảnh giới thuộc âm giới, nhất là ở thời điểm cận kề cái chết hoặc khi cơ thể suy kiệt nghiêm trọng, có thể xuất hiện rất dễ dàng trong nhận thức của con người.
Còn về chuyện tu luyện, theo quan điểm trong bài viết, người đã chết vẫn có thể tiếp tục tu luyện. Nói cách khác, người ở thế giới bên kia vẫn sống trong những ký ức của quá khứ. Khi còn sống như thế nào, sau khi chết vẫn duy trì trạng thái tương tự.
Thần thông xuất hiện sau khi nhập định ảnh hưởng thế nào đến việc tu tập?
Khi ngồi thiền và khai mở thiên mục, chúng ta có thể nhìn thấy những cảnh giới khác thường. Vậy đó là điều tốt hay xấu?
Nếu phát hiện mình có thể nghe được những suy nghĩ trong lòng người khác thì sao? Đó có phải dấu hiệu tốt?
Trước hết, theo tác giả, chúng ta cần hiểu rằng khi nhập định, những năng lực như vậy nhất định sẽ xuất hiện. Người xưa gọi sự thay đổi trong khả năng quan sát này là thần thông.
Nếu chưa có những khả năng ấy thì có nghĩa là bạn vẫn chưa thực sự nhập định.
Khi nhập định và xuất hiện những năng lực này, chúng có thể mang lại một lợi ích rất lớn: con người không còn dễ bị những thú vui trong cuộc sống lôi kéo, đồng thời cũng không còn rơi vào những dòng suy nghĩ phức tạp như trước.
Tại sao chúng ta thường suy nghĩ mọi chuyện theo hướng phức tạp? Bởi vì có quá nhiều điều chúng ta không biết: không biết người khác đang nghĩ gì, không biết tương lai sẽ xảy ra chuyện gì. Chính sự thiếu thông tin ấy khiến chúng ta liên tục suy đoán, hết nghĩ thế này lại đoán thế khác, càng nghĩ tâm trí càng rối ren.
Nhưng khi nhập định, theo cách lý giải của tác giả, bạn có thể trực tiếp biết được suy nghĩ của người khác, thậm chí nhìn thấy những sự việc trong tương lai. Những toan tính nhỏ nhặt của đối phương đều không còn là điều bí ẩn.
Khi đã biết rõ mọi chuyện thì còn gì phải suy đoán?
Nhập định là trạng thái thuần dương, không có âm mưu mà chỉ có những gì được thể hiện công khai, rõ ràng. Vì vậy, tâm trí sẽ không còn bị cuốn vào những suy nghĩ hỗn loạn, vẩn vơ.
Khi nhìn thấy những cảnh giới đẹp đẽ, con người sẽ thay đổi ra sao?
Một lợi ích khác của việc khai mở thiên mục là bạn sẽ nhận ra những cảnh giới nhìn thấy khi nhập định vô cùng đẹp đẽ.
Từ quỳnh tương ngọc dịch đến những viên ngọc lưu ly rực rỡ, tất cả đều mang vẻ đẹp khó diễn tả.
Ngay cả khi đi du lịch khắp nơi trên Trái Đất, bạn cũng khó tìm được phong cảnh thiên nhiên nào có thể sánh với những cảnh giới được nhìn thấy bằng thiên mục.
Khi đã trải nghiệm nhiều cảnh giới như vậy, tầm nhìn của con người cũng trở nên rộng mở hơn. Bạn sẽ không còn dễ dàng ngạc nhiên trước những cảnh đẹp hay hiện tượng kỳ lạ trên thế gian.
Bởi cảnh giới thiên đạo đã từng được nhìn thấy, thậm chí cả những vị thuộc Thiên Long Bát Bộ cũng đã từng được chứng kiến. Vậy những cảnh đẹp nơi nhân gian còn có gì đáng để kinh ngạc?
Khi thường xuyên nhập định, bạn sẽ nhận thấy cảm xúc của mình dần trở nên ổn định, ít bị dao động bởi những tác động bên ngoài.
Hơn nữa, sau khi trải nghiệm những cảnh giới đẹp đẽ, rõ nét trong trạng thái nhập định, những thú vui như nam nữ, rượu thịt cũng không còn hấp dẫn như trước.
So với những trải nghiệm ấy, chúng dường như chẳng còn gì đặc biệt. Vì vậy, con người có thể tự nhiên giảm bớt ham muốn, không còn dễ dàng chìm đắm trong những thú vui thông thường.
Đừng để thần thông trở thành một sự chấp trước mới
Tuy nhiên, khi sở hữu những năng lực đặc biệt, con người cũng có thể gặp phải một vấn đề lớn: sinh tâm tự mãn, cho rằng bản thân đã trở nên phi thường.
Một khi quá say mê thiên nhãn hay những khả năng tương tự, chúng ta sẽ hình thành một sự chấp trước mới.
Nếu cứ tham luyến và bám víu vào những năng lực ấy, đó cũng chính là một dạng ma chướng, khiến bản thân ngày càng lún sâu vào những cảnh giới đó.
Cần nhớ rằng mục tiêu cuối cùng của việc ngồi thiền thực chứng là khai ngộ, trở về Như Lai Tạng, chứ không phải đắm chìm trong những cảnh giới xuất hiện rồi không muốn thoát ra.
Dù cảnh giới có đẹp đẽ đến đâu, chúng cũng có thể mất đi. Một khi còn có sự mất đi thì vẫn còn sinh tử, đồng nghĩa với việc con người chưa thể thực sự thoát khỏi khổ đau.
Muốn giải quyết vấn đề sinh tử, con đường đúng đắn là khai ngộ và trở về Như Lai Tạng, chứ không phải để bản thân bị cuốn theo những hiện tượng và cảnh giới bên ngoài.
Sáu thần thông trong thiền định là gì? Nên nhìn nhận thần thông ra sao?
Trong văn hóa truyền thống, người ta thường nhắc đến khái niệm lục thần thông. Vậy thần thông thực chất là gì và chúng ta nên nhìn nhận năng lực này như thế nào?
Hãy thử lấy một ví dụ.
Ở trạng thái tư duy thông thường, chúng ta không thể nhìn thấy những hình ảnh thuộc cảnh giới nhập định, chẳng hạn như hình ảnh rồng. Nhưng người đang ở trong trạng thái nhập định lại có thể nhìn thấy những cảnh giới mà người bình thường không thể nhận biết.
Vì sự khác biệt đó, người xưa gọi những khả năng này là thần thông.
Nói cách khác, thần thông được định nghĩa dựa trên góc nhìn của trạng thái tư duy hiện tại. Đó là những khả năng quan sát mà trạng thái tư duy thông thường chưa có được.
Chẳng hạn, sau khi nhập định, một người có thể ngửi thấy mùi đàn hương thơm đặc biệt, hoặc nhìn rõ từng đường vân trên lá cây cách xa hàng trăm mét.
Từ đó hình thành khái niệm lục thần thông, trong đó có:
Thiên nhãn thông: Khả năng nhìn thấy những cảnh giới mà mắt thường không thể quan sát.
Thiên nhĩ thông: Khả năng nghe được những âm thanh mà người bình thường không thể nghe thấy.
Lậu tận thông: Khả năng đoạn trừ các lậu hoặc, chấm dứt những phiền não và ràng buộc trong tâm thức.
Vì sao khả năng quan sát lại thay đổi khi nhập định?
Theo tác giả, nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự tập trung.
Một người càng tập trung thì càng có khả năng nhận biết những chi tiết nhỏ và tinh vi.
Ví dụ, khi một người đang âm thầm suy nghĩ trong lòng, hoạt động ấy được cho là vẫn tạo ra những rung động nhất định. Tuy nhiên, vì mức độ tập trung của người bình thường chưa đủ cao nên chúng ta không thể nghe thấy những âm thanh rất nhỏ này.
Chỉ khi suy nghĩ được biểu hiện thông qua dây thanh quản, giống như một bộ phận khuếch đại âm thanh, người khác mới có thể nghe thấy.
Nhưng người nhập định lại ở trong trạng thái tập trung sâu của tiềm thức. Khi mức độ tập trung đạt đến một ngưỡng nhất định, ngay cả những tín hiệu vô cùng nhỏ cũng có thể được nhận biết.
Vì vậy, theo cách lý giải này, họ không cần chờ âm thanh phát ra từ dây thanh quản mà vẫn có thể nghe được những suy nghĩ sâu kín bên trong người khác.
Thậm chí, tác giả còn đưa ra ví dụ về âm thanh khi những con kiến đánh nhau. Khi mức độ tập trung đủ cao, người ta được cho là có thể nghe thấy cả những âm thanh nhỏ bé như vậy.
Đó chính là điều mà người xưa gọi là thiên nhĩ thông.
Sự tập trung có liên quan gì đến ánh sáng và hình ảnh?
Ngoài khả năng quan sát, sự tập trung còn được cho là có mối liên hệ mật thiết với cảm nhận về ánh sáng.
Mức độ tập trung càng cao thì cảm giác về ánh sáng càng mạnh.
Hãy lấy Cửu Trại Câu làm ví dụ. Vì sao nơi đây được xem là một trong những thắng cảnh đẹp nhất Trung Quốc? Một phần là bởi hiệu ứng ánh sáng và màu sắc ở đây rất nổi bật, khiến cảnh vật trông chẳng khác nào chốn tiên cảnh.
Trong trạng thái nhập định cũng tương tự. Những cảnh giới được nhìn thấy có cảm giác sáng rõ mạnh hơn cả khi ngắm cảnh tại Cửu Trại Câu, vì vậy chúng trở nên đẹp đẽ và sống động hơn.
Đó là lý do tác giả cho rằng khi nhập định, con người có thể nhìn thấy những hình ảnh vừa rõ nét vừa tuyệt đẹp.
Thần thông thực chất chỉ là sự thay đổi trong khả năng quan sát?
Theo cách lý giải của bài viết, thần thông chính là sự thay đổi trong khả năng quan sát khi con người bước vào những trạng thái tư duy khác nhau.
Khi trạng thái tâm thức thay đổi, cách chúng ta nhìn nhận và trải nghiệm thế giới cũng thay đổi theo. Mức độ thay đổi của trạng thái tư duy càng lớn thì khả năng quan sát cũng biến đổi càng rõ rệt.
Sau khi nhập định, mọi trải nghiệm thông qua mắt, tai, mũi và các giác quan khác đều có thể thay đổi đáng kể.
Từ góc nhìn này, tác giả cho rằng thần thông thực chất không có gì quá thần bí. Đó đơn giản là những trải nghiệm khác nhau xuất phát từ những khả năng quan sát khác nhau.
Nếu thử đổi góc nhìn và đứng từ vị trí của thiên nhân, chúng ta sẽ thấy vấn đề còn thú vị hơn.
Theo quan niệm trong bài viết, thiên nhân chỉ có niềm vui mà không có những cảm xúc phức tạp như con người. Trong khi đó, con người nơi nhân gian có đủ trạng thái khóc, cười, yêu, ghét và vô số cảm xúc đan xen.
Vậy đối với thiên nhân, những cảm xúc phức tạp của con người cũng có thể được xem là một dạng thần thông.
Tương tự, loài chó có thể ngửi được những mùi mà con người không thể nhận biết. Đó cũng là một dạng năng lực đặc biệt nếu xét từ góc nhìn của con người.
Như vậy, thần thông không phải là một khái niệm có ý nghĩa tuyệt đối. Nó phụ thuộc vào vị trí và trạng thái tư duy của người quan sát.
Xét đến cùng, thần thông là sự thay đổi trong khả năng nhận biết thông qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Những thay đổi này được cho là chịu ảnh hưởng từ trạng thái tư duy và tâm tính của mỗi người, đồng thời cũng là kết quả của quá trình tu tập.
Tu tập nên chú trọng điều gì thay vì chạy theo thần thông?
Nếu đã hiểu thần thông là kết quả của sự thay đổi trong khả năng quan sát, vậy khi ngồi thiền thực chứng, chúng ta không cần thiết phải quá bận tâm đến việc mình có thần thông hay không.
Điều cần làm là tập trung điều chỉnh trạng thái thân và tâm.
Mục đích của quá trình thực chứng là điều chỉnh trạng thái tư duy để đạt đến nhập định, chứ không phải mải mê theo đuổi những khả năng được gọi là thần thông.
Khi thực sự nhập định, khả năng quan sát được cho là sẽ tự nhiên thay đổi theo.
Vì vậy, thay vì cố gắng nhìn thấy điều gì kỳ lạ hay mong muốn sở hữu một năng lực đặc biệt nào đó, điều quan trọng hơn cả vẫn là hiểu và điều chỉnh được trạng thái tâm thức của chính mình.
Thân thể chi phối tư duy như thế nào? Vì sao khi thiền định, con người có thể nhìn thấy những cảnh giới khác nhau?
Mỗi thân thể tương ứng với một trạng thái tư duy
Thân thể có thể trở thành một giới hạn đối với chúng ta. Khi xem thân thể của loài chim là chính mình, tư duy của chúng ta cũng sẽ dần hình thành những đặc điểm tương ứng với thân thể ấy.
Khi chúng ta chấp trước vào một điểm nào đó trong thế giới vật chất và cho rằng đó là bản thân mình, sự chấp trước ấy sẽ hình thành nên thân thể. Có người xem thân người là chính mình, có người lại gắn mình với thân thể một con chim, thậm chí có người còn chấp vào một cái cây ven đường hay một hòn đá trên núi. Mỗi người có đối tượng chấp trước khác nhau nên, theo quan niệm trong bài viết, sẽ hình thành những dạng thân thể khác nhau.
Khi đã có một thân thể nhất định, chúng ta thường nhìn nhận và đánh giá thế giới thông qua chính thân thể đó. Nói cách khác, cách chúng ta cảm nhận thế giới chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đặc điểm của thân thể.
Điều này dẫn đến nhiều vấn đề.
Chẳng hạn, nếu xem một dạng vật chất nào đó là bản thân mình, thì điều kiện hình thành dạng vật chất ấy sẽ khác với điều kiện hình thành những dạng vật chất khác. Cơ thể con người, hòn đá và cái cây đều có cấu tạo, điều kiện tồn tại khác nhau. Từ góc nhìn của lý thuyết bản thể tư duy, tác giả cho rằng mỗi dạng thân thể cũng tương ứng với một trạng thái tư duy riêng.
Ở đây, trạng thái tư duy không chỉ được chia thành những nhóm lớn mà còn có nhiều cấp độ nhỏ hơn. Việc phân biệt từng cấp độ rất quan trọng trong quá trình thực chứng. Ngay trong trạng thái tư duy hiện tại của chúng ta, các trạng thái phát sinh và tiếp nối của tư duy vẫn có thể được chia thành nhiều tầng bậc.
Vì vậy, nếu sau này rơi vào một cảnh giới hay một cõi nhất định, chúng ta cần nhận biết mình đang ở tầng bậc nào và nên áp dụng phương pháp điều chỉnh ra sao.
Ví dụ, nếu trở thành một con chim vì chấp thân chim là chính mình, trạng thái tư duy sẽ khác với trường hợp trở thành những loài động vật sống dưới lòng đất, quanh năm không nhìn thấy ánh mặt trời. Mỗi dạng tồn tại có đặc điểm riêng, vì vậy cũng cần có cách nhận biết và điều chỉnh tương ứng.
Trạng thái tư duy của những sinh vật sống dưới lòng đất
Trước tiên, hãy nói về những sinh vật sống ở nơi tối tăm dưới lòng đất, ít tiếp xúc với ánh sáng và có xu hướng sợ ánh sáng.
Theo tác giả, trạng thái tư duy tương ứng với những sinh vật này chủ yếu là trạng thái tiếp nối liên tục, đi kèm với mức độ hôn trầm rất mạnh. Nói cách khác, tư duy cứ kéo dài không ngừng, nhưng thiếu sự tỉnh táo và khả năng kiểm soát.
Nếu sau này rơi vào trạng thái như vậy, chúng ta cần nhận biết đặc điểm tư duy nổi bật của mình là sự hôn trầm và dòng suy nghĩ nối tiếp liên tục.
Tác giả cho rằng, nếu có được một chút thiên nhĩ thông, chúng ta có thể nghe thấy cách những sinh vật này giao tiếp. Trong nội tâm của chúng, những lời trao đổi diễn ra liên tục, giống như tiếng thì thầm khe khẽ không dứt.
Khi nghe thấy nhiều tiếng nói cứ nối tiếp nhau như vậy, chúng ta nên nhận ra rằng mình có thể đang ở trong trạng thái hôn trầm chiếm ưu thế, tư duy khó kiểm soát và thường xuyên bị phân tán.
Theo cách lý giải trong bài viết, trạng thái này tương ứng với những sinh vật sợ ánh sáng, bởi ánh sáng có thể phá vỡ trạng thái tư duy ấy. Vì vậy, nếu nhận thấy mình đang rơi vào cảnh giới này, cần biết cách điều chỉnh: dù bản thân có xu hướng sợ ánh sáng, vẫn phải quán tưởng ánh sáng trong tâm, đồng thời rèn luyện sự tập trung để vượt qua trạng thái đó.
Tác giả cho biết trong quá trình thực chứng trước đây, nhiều người từng gặp hiện tượng tương tự khi ngồi thiền. Ban đầu, họ chỉ rơi vào trạng thái hôn trầm vi tế, sau đó bắt đầu nghe thấy những âm thanh giống như có ai đang nói chuyện bên tai. Tiếng nói cứ lặp đi lặp lại, không ngừng nghỉ. Mỗi lần ngồi thiền, chỉ cần tâm vừa lắng xuống là những âm thanh ấy lại xuất hiện.
Theo cách giải thích của tác giả, những âm thanh này có thể bắt nguồn từ các sinh vật sợ ánh sáng nói trên, hoặc từ chúng sinh trong cõi quỷ. Do trạng thái hôn trầm, những chúng sinh ấy cũng có kiểu tư duy liên tục, thể hiện thành những lời thì thầm không dứt.
Từ đó, tác giả đưa ra lời cảnh báo đối với con người hiện nay: nếu ban ngày thường xuyên mất tập trung, hay tự nói chuyện trong đầu, suy nghĩ miên man không ngừng thì cần chú ý điều chỉnh. Theo quan niệm của bài viết, thói quen này có thể khiến một người sau khi chết rơi vào cõi quỷ hoặc trở thành những sinh vật nhỏ bé sống dưới lòng đất, sợ ánh sáng.
Vì vậy, không nên để bản thân thường xuyên chìm trong những dòng liên tưởng không kiểm soát. Đặc biệt, những người có thể trạng yếu càng cần chú ý đến vấn đề này.
Nếu không điều chỉnh được thói quen tư duy ấy, một khi rơi vào cảnh giới tương ứng, việc thoát ra sẽ càng khó khăn. Khi đó, cần áp dụng những phương pháp điều chỉnh đã được đề cập ở trên.
Trạng thái tư duy của loài chim
Những sinh vật khác lại có trạng thái tư duy khác. Chẳng hạn như loài chim thường sống ở nơi cao, hoạt động trên không trung và có xu hướng ưa ánh sáng. Theo tác giả, chúng có mức độ cảm nhận ánh sáng mạnh hơn, khả năng tập trung cũng cao hơn.
Điều này dẫn đến một đặc điểm: chúng dễ phát triển thiên nhãn và có khả năng nhìn thấy những hình ảnh, cảnh tượng trong tư duy.
Khi giao tiếp với nhau, loài chim không giống những sinh vật sống dưới lòng đất đã đề cập ở trên. Chúng không có kiểu thì thầm liên tục, kéo dài thành những câu chuyện dài. Thay vào đó, chúng chủ yếu sử dụng những câu ngắn, tư duy diễn đạt cũng rất ngắn gọn.
Tác giả cho rằng chúng giao tiếp chủ yếu thông qua thiên nhãn, tức là trực tiếp nhìn thấy hình ảnh và trao đổi thông qua những hình ảnh ấy. Đây là dạng giao tiếp bằng hình ảnh trong tâm, tương ứng với hiện tượng tha tâm thông được đề cập trong bài viết.
Để dễ hình dung, tác giả đưa ra một ví dụ.
Một con chim đến nhà hàng xóm để xem có thể giúp đỡ được gì không, nhưng lúc đó hàng xóm lại không có nhà. Khi nó vừa ra khỏi nhà thì gặp người hàng xóm đang trở về. Người hàng xóm nhìn thấy liền nói:
“À, cậu làm chỗ này lộn xộn cả lên rồi!”
Con chim đáp:
“Không có!”
Người hàng xóm lại nói:
“Rõ ràng là lộn xộn rồi!”
“Không có!”
“Chính là cậu làm lộn xộn!”
“Không có!”
Cuộc đối thoại cứ diễn ra như vậy, chỉ bằng những câu ngắn qua lại.
Điều đáng chú ý là chúng không có quá trình giải thích, suy luận dài dòng như con người. Chúng không phân tích rằng mình đã làm gì, tại sao không phải mình, hay đối phương đã hiểu nhầm ở đâu. Chúng cũng không tìm cách nói dối, chẳng hạn như khẳng định mình chưa từng vào nhà, theo kiểu giao tiếp thường thấy ở con người.
Theo tác giả, cách giao tiếp ngắn gọn ấy xuất phát từ chính trạng thái tư duy tương ứng với loài chim: chúng sử dụng những câu ngắn kết hợp với việc trao đổi hình ảnh trực tiếp trong tâm.
Từ ví dụ này, tác giả cho rằng nếu một ngày nào đó rơi vào trạng thái tư duy tương ứng với loài chim, chúng ta cần nhận biết rằng trạng thái ấy có đặc điểm là sự tập trung.
Tuy nhiên, đây cũng là trạng thái thiên về hình ảnh và ý niệm, nên mức độ tán loạn trong tư duy có thể tương đối cao. Bù lại, dòng suy nghĩ không dễ kéo dài thành trạng thái hôn trầm vi tế như ở những sinh vật sống dưới lòng đất. Vì vậy, không cần quá chú trọng vào việc phá vỡ sự tiếp nối liên tục của tư duy, mà nên tập trung rèn luyện khả năng duy trì sự chú tâm ổn định.
Đối với những sinh vật có trạng thái tư duy như vậy, tính ổn định của sự tập trung là yếu tố rất quan trọng.
Tác giả cũng liên hệ điều này với con người hiện tại. Nếu ban ngày chúng ta không có khả năng duy trì sự tập trung ổn định, dù tính cách rất năng động, hoạt bát và không hề có vẻ uể oải hay hướng nội, thì thói quen ấy vẫn có thể dẫn đến một trạng thái tồn tại tương ứng với loài chim trong tương lai.
Như vậy, mỗi dạng thân thể lại gắn với một kiểu tư duy và cách cảm nhận thế giới khác nhau.
Đối với chúng ta, vì đang chấp vào một điểm nào đó trong thế giới này và xem nó là bản thân mình, nên chúng ta cảm nhận thế giới thông qua điểm tựa ấy. Nhưng nếu một ngày nào đó thoát khỏi sự ràng buộc của thân thể, tức là khi thân thể này chết đi, chúng ta có thể bước vào một trạng thái khác: trạng thái dục giới định, hay trạng thái không còn sử dụng thân thể vật chất này.
Điều này dẫn đến một vấn đề khác: sự khác biệt giữa tính phổ quát và tính cá biệt của thế giới.
Khi ngồi thiền nhìn thấy những cảnh tượng kỳ lạ: Đã nhập định hay đang bị ma chướng?
Những người chưa từng thực hành thiền định thường rất tò mò về các cảnh giới xuất hiện trong lúc ngồi thiền. Họ nghe nói có người nhìn thấy tiên cảnh, có người lại thấy những hình ảnh tối tăm, đáng sợ, thậm chí có người nhìn thấy người thân đã qua đời. Những trải nghiệm ấy nghe có vẻ huyền bí, giống như đang nằm mơ.
Vậy những cảnh tượng đó có thật không? Chúng có trái với khoa học không? Nếu có thật thì đó là dấu hiệu đã nhập định hay đang bị ma chướng?
Thông thường, chúng ta quan sát thế giới bằng mắt. Khi mở mắt, ta nhìn thấy núi sông, đất đai, thành phố và con người. Khi nhắm mắt, trước mắt chỉ còn một màu đen, dường như chẳng nhìn thấy gì nữa. Vì thế, chúng ta thường cho rằng muốn nhìn thấy thế giới thì nhất định phải dùng đến đôi mắt.
Nhưng liệu có đúng như vậy không?
Trước hết, khi vừa nhắm mắt, chúng ta vẫn đang sử dụng nhãn cầu. Vì thế, những gì nhìn thấy lúc này thường là một vùng tối do mí mắt che khuất. Chẳng hạn, nếu nhắm mắt hướng về phía mặt trời, ta vẫn có thể cảm nhận được ánh sáng xuyên qua mí mắt.
Cách nhìn thế giới thông qua đôi mắt vật lý này được người xưa gọi là nhục nhãn.
Hãy xét thêm một trường hợp khác. Khi mọi người nằm trên giường, nhắm mắt và chìm vào giấc ngủ, họ vẫn nhìn thấy hình ảnh. Đó chính là những hình ảnh xuất hiện trong giấc mơ.
Chúng ta thường cho rằng giấc mơ là giả, là hư ảo, không phải thứ được nhìn thấy bằng mắt nên cũng không mang tính khách quan. Nhưng liệu có thể hiểu hiện tượng này theo một cách khác?
Đúng là khi mơ, chúng ta không nhìn bằng đôi mắt vật lý. Khi nằm xuống, tâm trí dần yên tĩnh và bước vào trạng thái ngủ, phần lớn hoạt động có ý thức của cơ thể được buông lỏng. Nhờ vậy, cơ thể có điều kiện phục hồi mà không bị ý thức can thiệp quá nhiều.
Nói cách khác, khi vừa nhắm mắt, do vẫn sử dụng nhãn cầu nên chúng ta nhìn thấy bóng tối bị mí mắt che phủ. Nhưng khi đã ngủ, không còn sử dụng đôi mắt theo cách thông thường nữa, những hình ảnh xuất hiện lại đến từ nội dung đang vận hành trong tư duy.
Ví dụ, nếu trong tư duy đang hình dung mình ở trên một ngọn núi, đốn củi và đun nước, thì trong giấc mơ cũng có thể xuất hiện khung cảnh tương ứng.
Phần lớn giấc mơ không có mức độ tập trung cao, ấn tượng cũng không sâu sắc nên chúng ta thường không nhớ được. Sau khi tỉnh dậy, những hình ảnh ấy nhanh chóng biến mất.
Một ví dụ khác là khi đọc tiểu thuyết. Trước mắt chúng ta chỉ là những dòng chữ, nhưng trong đầu lại hiện lên cảnh Âu Dương Phong và Quách Tĩnh giao đấu. Rõ ràng, chúng ta không trực tiếp nhìn thấy cảnh đánh nhau ấy trên trang sách, vậy tại sao hình ảnh lại xuất hiện trong tâm trí?
Đó là bởi khi toàn tâm chú ý vào nội dung câu chuyện, chúng ta có thể tạm thời quên đi sự tồn tại của cơ thể. Lúc này, dù mắt vẫn mở, những hình ảnh trong tiểu thuyết vẫn có thể hiện lên trong đầu. Tuy nhiên, chúng thường chỉ mang tính gợi hình, chưa thật sự rõ nét.
Vậy khi nào hình ảnh trở nên đặc biệt rõ ràng?
Theo tác giả, đó là khi chúng ta không còn sử dụng đôi mắt vật lý. Chẳng hạn, trong quá trình thôi miên, người được thôi miên lắng nghe và tiếp nhận những lời dẫn dắt của chuyên gia. Khi thật sự tập trung và hòa mình vào nội dung được gợi ý, hình ảnh có thể lập tức xuất hiện trong tâm trí, thậm chí rất rõ ràng.
Tại sao lại như vậy?
Thứ nhất, thông qua thôi miên, người được thôi miên tạm thời buông lỏng việc sử dụng nhãn cầu.
Thứ hai, nội dung mà chuyên gia thôi miên dẫn dắt có thể thu hút sự chú ý, tạo nên mức độ tập trung cao. Mà sự tập trung càng cao thì khả năng cảm nhận chi tiết càng rõ. Vì vậy, hình ảnh xuất hiện cũng trở nên sống động hơn.
Những người nhìn thấy các cảnh tượng khác nhau khi ngồi thiền, theo cách lý giải của tác giả, cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự.
Có thể họ không hiểu rõ về thiền định, nhưng thông qua việc thử nghiệm nhiều lần, họ vô tình điều chỉnh tư duy đến một trạng thái nhất định. Khi tư duy vận hành những nội dung nào, họ sẽ nhìn thấy những hình ảnh tương ứng với nội dung đó.
Vì vậy, việc nhìn thấy các cảnh tượng khi ngồi thiền không nhất thiết là điều gì quá huyền bí. Những gì xuất hiện có mối liên hệ với trạng thái tư duy và nội dung đang vận hành trong tâm trí.
Theo quan niệm được trình bày trong bài viết, khi đi vào trạng thái tiềm thức và nhìn thấy những hình ảnh u tối, đáng sợ, người xưa gọi khả năng quan sát trong trạng thái ấy là quỷ nhãn. Ngược lại, nếu những hình ảnh hiện ra cao đẹp, thanh khiết và tươi sáng, khả năng quan sát ấy được gọi là thiên nhãn.
Như vậy, dù là quỷ nhãn hay thiên nhãn, điều quyết định vẫn là trạng thái tư duy và nội dung mà tư duy đang vận hành.
Nhìn thấy cảnh giới khi thiền định có phải là bị ma nhập?
Theo cách giải thích của tác giả, cảnh giới ma hay cảnh giới trời chỉ là những hình ảnh xuất hiện khi tư duy ở các trạng thái khác nhau và trải nghiệm những nội dung khác nhau. Điều đó không đồng nghĩa với việc người ngồi thiền đã bị ma nhập.
Vậy tại sao người xưa lại thường cảnh báo về ma chướng?
Tác giả cho rằng cách gọi này phần nào xuất phát từ việc người xưa chưa có hệ thống lý giải thật sự chặt chẽ. Họ muốn cảnh báo những người thực hành thiền không đi chệch hướng, không quá chìm đắm vào những cảnh tượng xuất hiện trong lúc ngồi thiền.
Chẳng hạn, nếu đang thiền mà nhìn thấy một nhóm tiên nữ xinh đẹp nhảy múa, khiến bản thân quá say mê, không muốn thoát ra khỏi cảnh tượng ấy, thì trạng thái đó được gọi là bị ma chướng.
Có thể hình dung điều này giống như một người chơi game quá say mê, đến mức không muốn ăn uống hay làm việc khác. Người ta cũng thường nói người ấy đã bị trò chơi mê hoặc, thậm chí là “mê muội”.
Theo cách lý giải trong bài viết, việc nhìn thấy các cảnh tượng không có nghĩa là có một thế lực ma quỷ nào đó đang tác động. Đó là những hình ảnh xuất hiện khi tư duy được điều chỉnh đến các trạng thái khác nhau.
Những khái niệm như quỷ nhãn, thiên nhãn được người xưa sử dụng để mô tả các kiểu quan sát tương ứng với trạng thái tư duy. Do chưa có cách giải thích mang tính hệ thống, họ dùng những tên gọi ấy để phân biệt các hiện tượng.
Vì vậy, khi ngồi thiền, việc nhìn thấy những cảnh tượng khác nhau được cho là điều có thể xảy ra. Bởi mục đích của thiền định là điều chỉnh tư duy, từng bước đi vào những tầng trạng thái khác nhau, nên hình ảnh xuất hiện cũng sẽ thay đổi theo nội dung tư duy đang vận hành.
Chúng ta chỉ cần nhận biết những gì đang xảy ra, không nhất thiết phải kể lại hay khoe với người khác. Nếu biến quá trình thực chứng thành việc nghiên cứu, tìm kiếm và phân tích đủ loại cảnh giới, chúng ta rất dễ bị chính những cảnh tượng ấy cuốn vào.
Mục tiêu của thực chứng là có thể tự do vận dụng các trạng thái tư duy khác nhau, chứ không phải bị trói buộc vào một trạng thái hay một cảnh giới cụ thể.
Hiểu được điều này, chúng ta sẽ không còn dễ bị những cảnh tượng xuất hiện khi ngồi thiền làm cho mê hoặc.
Vì sao người xưa khuyên không nên chạy theo thần thông?
Cuối cùng, tác giả đặt ra một câu hỏi: tại sao những người đi trước thường khuyên chúng ta không nên theo đuổi thần thông?
Bởi thần thông, xét theo cách lý giải trong bài viết, đều liên quan đến hoạt động của tư duy và những nội dung mà tư duy đang vận hành. Tất cả những điều ấy vẫn thuộc về “tướng”, tức là những gì còn có đối tượng để bám víu, còn có chỗ để chấp trước.
Thần thông lớn nhất chính là lìa tất cả các tướng, hay nói cách khác là đạt đến giác ngộ.
Chỉ khi giác ngộ, con người mới có thể giải quyết triệt để bốn vấn đề lớn nhất của đời người: sinh, lão, bệnh, tử.
Dù thần thông có lớn đến đâu, khi đối diện với bốn cửa ải ấy, sự tu tập thực sự của mỗi người vẫn sẽ được bộc lộ.
Vì vậy, trước hết hãy học cách lìa mọi chấp trước để hướng đến giác ngộ, sau đó mới nói đến việc vận dụng thần thông trên các phương diện hiện tượng.
Đừng vì mải mê theo đuổi những điều nhỏ nhặt mà đánh mất mục tiêu lớn lao hơn - giống như chỉ chăm chăm nhặt hạt vừng mà bỏ quên cả quả dưa hấu.
